Uitgelicht
4.1. Robots in de zorg
Een maatje dat luistert: sociale robots als steun bij zelfstandigheid en welzijn
Veel cliënten van Visio Wonen & Dagbesteding hebben de wens om zelfstandiger te leven en minder afhankelijk te zijn van begeleiding. Zo ook Alette. Zij loopt met haar taststok zelfstandig kleine, vertrouwde rondjes, maar voelt zich onzeker wanneer ze een nieuwe route wil proberen. Haar wens is helder: meer zelfvertrouwen om alleen op pad te gaan. Deze behoefte aan zelfstandigheid herkennen we op meer locaties. Vanuit die vraag onderzoekt Visio hoe sociale robots kunnen bijdragen aan zowel praktische als emotionele ondersteuning. We werken daarin samen met onder andere Hogeschool Utrecht.
Samen ontdekken wat iemand nodig heeft
Voor sommige cliënten is het lastig om precies te verwoorden welke steun zij nodig hebben. Daarom gebruiken we creatieve en speelse werkvormen om wensen zichtbaar te maken. Tijdens workshops bouwen cliënten bijvoorbeeld hun eigen fantasierobot. Opvallend is dat deze robots vaak de naam krijgen van iemand die voor hen belangrijk is. Dit laat zien hoe sterk de behoefte is aan herkenning, nabijheid en verbinding.
Een robot als aanvulling, geen vervanging
Mensen met een visuele en verstandelijke beperking lopen meer risico op een gemis aan sociale interacties. Cliënten zien de robot niet als vervanging van een begeleider, maar als een extra maatje: iemand die luistert, geruststelt en er altijd is. Studenten van de minor Social Robotics onderzochten met de robot SamBuddy – de “Vertelknuffel” – hoe zo’n robot kan bijdragen aan emotioneel welzijn. In interacties met SamBuddy voelden cliënten zich vaker gehoord en minder alleen. De robot herkent emoties, reageert persoonlijk en biedt een veilige plek om gevoelens te uiten.
Wat merken cliënten en medewerkers daarvan?
Cliënten ervaren dankzij SamBuddy meer rust, zelfvertrouwen en motivatie om nieuwe dingen te proberen. Medewerkers geven aan dat sociale robots helpen om gesprekken op gang te brengen en behoeften beter te begrijpen. Tegelijkertijd leren we dat de inzet van technologie tijd vraagt. Medewerkers moeten ruimte krijgen om te experimenteren, en cliënten om te wennen.
Een stap richting inclusieve technologie in de zorg
Er is nog relatief weinig onderzoek gedaan naar sociale robots voor mensen met een visuele en verstandelijke beperking. Maar we zien de belofte van sociale robots als hulpmiddel voor zowel praktische als emotionele ondersteuning. De bevindingen bieden niet alleen inzicht in de behoeften van cliënten, maar ook in hoe technologie op een mensgerichte manier kan worden ingezet in de zorg.
Lees hier meer over in ons magazine Visio In de kijker.