“Als je goed luistert, gaat er een wereld voor je open”

Kun je genieten van de natuur als je (bijna) niets meer ziet? Absoluut, zegt de Alkmaarse Yvonne (68). Ze is bijna blind: “Er komt nog wel licht in mijn ogen, maar ik zie geen beelden meer. Ik kan alleen het verschil tussen licht en donker waarnemen.” Met een visuele beperking kosten dingen je vaak meer energie. Yvonne vindt rust en energie in de natuur. Dit raadt ze iedereen aan: “Je hebt meer zintuigen dan alleen je ogen. Zet ze aan. Dan kan je de natuur beleven.”   

“De natuur begint al op het moment dat je je eigen voordeur uitstapt.”  

Yvonne groeide op tussen de duinen en de polder. Als kind zocht ze kikkerdril, sprong ze over slootjes en maakte ze voor school een natuurkalender. Die liefde voor buiten is altijd gebleven. Inmiddels woont Yvonne in een appartement in Alkmaar, een stad met gelukkig veel groen. Er is bijvoorbeeld een stadspark waar ze graag komt. “Ik ga elke dag naar buiten. Nu, richting de lente, hoor je de vogels weer kwetteren. De eerste krokussen en sneeuwklokjes gaan bloeien en je voelt de winterse kou op je gezicht. Dat is zo’n leuke periode.”   

Volgens Yvonne hoef je niet ver weg om natuur te beleven. “De natuur begint al als je je eigen voordeur uitstapt.” Ze maakt vaak een korte wandeling dichtbij huis, maar gaat ook regelmatig het bos, de duinen of de polder in. Vaak samen met haar blindengeleidehond en haar taststok, maar regelmatig gaat er iemand mee die haar begeleidt en vertelt wat er te zien is. “Ik kan niet zomaar ergens heen. Maar samen kan dat wel.”  

Ook organisaties zoals de Oogvereniging bieden excursies met gidsen. Yvonne geeft deze excursies ook als tip: “Een gids is echt een aanrader. Die vertelt wat er te zien is en kan dingen aan jou geven zodat je het ook kan voelen, zoals schors, of knoppen van een boom of juist een geurend kruid.” 

Van kijken naar luisteren, ruiken en voelen  

Waar veel mensen vooral kijken, gebruikt Yvonne haar andere zintuigen. Gehoor is voor haar het belangrijkst. Je kan de wind horen, vogels horen kwetteren en kikkers in de sloot kwaken. Yvonne: “Vanmorgen dacht ik: ik hoor een duif. Welke is het? Ik luister naar de tonen. Zo wist ik dat het een houtduif was.”  

Reuk speelt ook een grote rol. “Na een regenbui ruik ik de aarde. Het nieuwe groen in het voorjaar vind ik ook zo lekker ruiken, net als kruiden en geurende bloemen.”   

Tast helpt haar om de natuur letterlijk te begrijpen. Yvonne vindt het fijn om te voelen in welk seizoen ze is. “Als ik nu buiten loop, voel ik de koude wind en denk ik: ja, het is echt winter.” Die wind door haar haren zegt haar soms meer dan een kalender. Haar man helpt haar ook om bewust te voelen. “Hij zegt weleens: dit moet je even voelen. Dan voel ik de knoppen aan een boom.” Tijdens het wandelen voelt ze de aarde onder haar voeten en wat er op de grond ligt, zoals beukennootjes, kastanjes en eikels. “Soms pak ik iets op en blijft het lang in mijn jaszak zitten.”  

Vogels herkennen zonder ze te zien  

“Als ik buiten ben, let ik erg op het geluid van vogels. Zo kan ik herkennen welke vogels er zijn.” Ze gebruikt de app Tjilp om vogelgeluiden te leren. “Als ik iets hoor en denk: wat zou het zijn? Dan zoek ik het op. Soms lukt het, soms niet.” Daarnaast zijn er apps waarin je vogelgeluiden kunt opnemen. Je krijgt dan een lijst met mogelijke vogels die je hoort. Ook luistert ze naar de podcast van Arjan Dwarshuis en Gisbert van Baalen. “Arjan weet alles van vogels. Gijsbert moet het leren. Zo leer ik ook mee.  

Yvonne gebruikt de app Be My Eyes om foto’s te beschrijven en een beeld te krijgen van de natuur.  “Mijn man maakt een foto, bijvoorbeeld van een paddenstol en thuis laat ik die via de app beschrijven. Zo krijg ik er toch een beeld bij.”  

Je eigen minimoestuin  

Hoe je de natuur ook kan beleven en wat leuk is om te doen is een tuinieren in bakken en potten. Yvonne: “Daar hoe je geen tuin voor te hebben. Dit kan ook op een balkon in huis. Zet kruiden, zoals tijm, basilicum en oregano en groenten, zoals cherrytomaatjes in de potten en bakken. Dit geurt en stimuleert je zintuigen. En, je kunt het gebruiken in je eten.”