"Hier krijg ik de ondersteuning die ik nodig heb."

Ilona (24) volgt de opleiding tot digitaal rechercheur aan het REA college in Groningen. Daar studeert ze op haar eigen tempo en krijgt ze persoonlijke begeleiding. Docenten vragen regelmatig hoe het gaat en denken met haar mee als ze ergens tegenaan loopt. Dat geeft Ilona vertrouwen in haar opleiding én in haar toekomst.

“Het gaat zelfs zo goed dat ik al gesprekken heb gehad over werk,” vertelt Ilona. “We kijken samen naar wat bij mij past.”

Studeren met een visuele beperking

Ilona heeft de aangeboren netvliesaandoening LCA. Met haar rechteroog ziet ze niets meer. Met haar linkeroog ziet ze nog een klein beetje licht en donker, contrasten en kleurverschillen. Ze gebruikt onder andere braille en spraaksoftware om informatie te lezen en digitaal te werken.

Voordat Ilona aan haar huidige opleiding begon, volgde ze de opleiding Administratieve Dienstverlening aan het Drenthe College in Assen. De start leek positief. De school gaf aan dat zij Ilona kon ondersteunen bij haar visuele beperking. In de praktijk verliep dat anders.

Voor het begin van haar opleiding vroeg Ilona haar boekenlijst eerder aan. Zo had ze genoeg tijd om haar boeken in een toegankelijke vorm bij Dedicon te bestellen. Maar ze kreeg de verkeerde lijst. Daardoor startte ze zonder de juiste boeken.

“Ik moest alles zelf opschrijven en bijhouden, terwijl ik ook de les probeerde te volgen. Dat kostte veel energie.”

Online lessen waren niet toegankelijk

Na de zomervakantie ging de opleiding werken met verschillende online leeromgevingen. Ilona hoorde dit pas kort voor de start. Een deel van deze websites werkte niet goed met haar hulpmiddelen. Sommige knoppen hadden bijvoorbeeld geen duidelijk label. Daardoor kon haar spraaksoftware niet vertellen waarvoor de knoppen bedoeld waren.

Voor enkele vakken kon Ilona nog uit boeken werken. Rekenen vond volledig online plaats. Daardoor kon ze niet alle opdrachten zelfstandig maken. Dat lag niet aan haar inzet of resultaten. Haar cijfers waren goed, maar de digitale omgeving bleef een probleem.

Zelf op zoek naar een stage

Ook het vinden van een stageplek kostte Ilona veel tijd. Werkgevers wisten niet altijd wat er nodig was om iemand met een visuele beperking een passende werkplek te bieden. Ilona had vanuit school graag meer ondersteuning gekregen bij haar zoektocht.

Uiteindelijk vond ze zelf een stageplek. Daar kreeg ze de ruimte om haar eigen laptop met toegankelijkheidssoftware te gebruiken. Ze werkte aan een opdracht over regelgeving voor medewerkers en deed dat met veel plezier.

Toch besloot de school later dat Ilona niet verder kon met de opleiding. De ontoegankelijke online leeromgeving speelde daarbij een belangrijke rol. De school probeerde haar te laten ondersteunen door studenten die een opleiding tot onderwijsassistent volgden. Die begeleiding was niet altijd beschikbaar, waardoor Ilona soms niet verder kon met haar lessen.

Werken aan vertrouwen en zelfstandigheid

De ervaringen op school maakten Ilona onzeker. Ze besloot daarom eerst tijd te nemen om aan zichzelf te werken. Bij Visio Het Loo Erf volgde ze negen maanden een persoonlijk ontwikkeltraject. Daar werkte ze onder meer aan haar zelfstandigheid.

Ilona kijkt positief terug op die periode. “Het was heel waardevol en fijn.”

Samen zoeken naar oplossingen

Tijdens haar opleiding in Assen kreeg Ilona ambulant onderwijskundige begeleiding van Koninklijke Visio. Haar begeleider stimuleerde de school om met Ilona in gesprek te gaan en samen naar oplossingen te zoeken.

Ook dacht de begeleider mee over haar energie. Ilona kon bijvoorbeeld later beginnen, eerder naar huis gaan of een aangepast rooster volgen. Daarnaast onderzocht de begeleider samen met Ilona en de school of extra training kon helpen en waar de problemen met de online leeromgeving precies vandaan kwamen.

Bij haar nieuwe opleiding kan Ilona nog steeds bij haar begeleider terecht. Ze spreken elkaar minder vaak, omdat het goed gaat. Maar als Ilona een vraag heeft of vastloopt, weet ze dat de begeleiding beschikbaar is.

Aandacht maakt het verschil

Op het REA College krijgt Ilona de ondersteuning die bij haar past. Iedere ochtend begint met een gezamenlijke check-in. Studenten kunnen dan aangeven hoe het gaat en of ze iets willen bespreken. Ook na de pauzes komt een docent langs om te vragen of Ilona verder kan.

Daarnaast heeft ze een trajectbegeleider met wie ze kan praten over school, werk of haar thuissituatie. Iedereen werkt in een eigen tempo aan de opleiding. Die persoonlijke aandacht geeft Ilona rust en overzicht.

Voor Ilona zit toegankelijk onderwijs niet alleen in toegankelijke boeken en digitale systemen. Goed luisteren is minstens zo belangrijk.

“Ga regelmatig met een student in gesprek. Vraag wat goed gaat, wat iemand nodig heeft en waar diegene tegenaan loopt. Zorg ook dat betrokken docenten dezelfde informatie hebben. Dat maakt het veel duidelijker.”

Inzetten voor toegankelijkheid

Samen met Sanne sprak Ilona met de directeuren van MBO en de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Ze hoopt dat onderwijsinstellingen inzien hoe belangrijk toegankelijkheid is, en dat andere leerlingen sneller de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben.