5 maart 2026 Kennis & tips
Waarom praten over liefde en intimiteit ook voor kinderen met een visuele beperking belangrijk is
Herinner jij je nog hoe jij seksuele voorlichting kreeg?
Voor veel mensen bleef het bij een ongemakkelijke biologieles in een muf klaslokaal, en dat was het dan. Terwijl liefde en intimiteit over zoveel meer gaan dan hoe het lichaam werkt.
Eva Slootweg, docent Omgangskunde bij Koninklijke Visio in Rotterdam, weet hoe belangrijk die bredere kijk is. Zij geeft al meer dan vijftien jaar les aan slechtziende en blinde jongeren. Eva: “Seksuele vorming is veel meer dan biologie of ‘de daad’. Het gaat om gevoelens, omgangsvormen, veiligheid, respect en vertrouwen.” Dat is belangrijk voor álle kinderen. Maar voor kinderen die minder zien, nog net iets meer.
Wat een kind mogelijk mist, zonder dat je het merkt
Een blik die net iets langer blijft hangen. Een glimlach die aanmoedigt. Een frons die twijfel uitdrukt. Iemand die een klein stapje achteruit doet. Veel sociale signalen zijn visueel.
Voor ziende kinderen en jongeren zijn dit vanzelfsprekende signalen. Voor iemand die slechtziend of blind is niet. Dat kan onzeker maken. Vindt diegene mij leuk? Maakte ik het ongemakkelijk? Ging ik over een grens?
Eva vertelt over vragen die in haar lessen voorbijkomen: “Hoe flirt je als je nooit oogcontact hebt gehad? Hoe weet je dat iemand jou aantrekkelijk vindt? En waar val je op als je het niet kunt zien? Dit zijn onderwerpen die ik in de klas bespreek.”
Het zijn vragen die je als ouder misschien niet direct ziet, maar die wel kunnen spelen. Wie sociale signalen minder goed kan waarnemen, heeft soms extra uitleg en oefening nodig om situaties goed in te schatten. Juist daarom is seksuele vorming zo belangrijk.
Meer dan “de bloemetjes en de bijtjes”
Goede seksuele vorming gaat niet alleen over voortplanting. Het helpt kinderen en jongeren om:
hun eigen lichaam te leren kennen;
gevoelens die je niet (goed) ziet te herkennen en te benoemen;
hun grenzen aan te geven en die van anderen te respecteren;
weerbaar en veilig keuzes te maken.
Maak het concreet en tastbaar
Waar ziende kinderen veel leren door te kijken, leren slechtziende en blinde kinderen vooral door te voelen, te luisteren en zelf te ervaren. Kies hiervoor een passend moment, wanneer leerlingen hier klaar voor zijn. Eva: "Ik laat leerlingen verschillende soorten ondergoed voelen, leg uit wat de betekenis is van woorden die ze ergens hebben opgevangen, bespreek omgangsvormen en geef veel ruimte voor persoonlijke vragen."
Ook thuis kun je dingen concreet maken. Laat bijvoorbeeld zien én voelen wat een bh of boxer is, en hoe je het draagt. Bespreek wat maandverband of een condoom is en hoe het werkt. Door het tastbaar te maken, wordt het minder spannend en bespreekbaar.
Leg daarnaast sociale situaties uit. Wat betekent het als iemand je hand vastpakt? Hoe hoor je aan iemands stem dat iets prettig is, of juist niet? Hoe concreter je bent, hoe meer houvast je kind krijgt.
Adviezen voor ouders en verzorgers
Als ouder of verzorger speel je een belangrijke rol in hoe je kind leert kijken naar relaties, intimiteit en seksualiteit. Juist thuis wordt de basis gelegd. Deze adviezen geeft Eva je mee:
Tip 1: Praat normaal over het lichaam
Noem lichaamsdelen bij hun naam, zoals vagina of penis. Vermijd grappige of zelfbedachte termen. Dat geeft duidelijkheid en voorkomt schaamte. Het helpt je kind ook buitenshuis dezelfde taal te begrijpen.
Tip 2: Leg sociale signalen uit
Benoem wat jij ziet. “Ze lacht en kijkt je lang aan, dat kan betekenen dat ze je aardig vindt.” Zo help je je kind signalen herkennen.
Twijfel je wat je kunt benoemen? Kijk dan eens een film, serie of voorstelling met audiodescriptie, bijvoorbeeld via Earcatch. Daarbij vertelt een stem wat er in beeld te zien is, zoals gezichtsuitdrukkingen en gebaren. Dat is een mooi voorbeeld van hoe je visuele informatie onder woorden kunt brengen.
3. Oefen met grenzen aangeven
Bespreek hoe je “nee” zegt. Hoe klinkt een duidelijke stem? Wat kun je zeggen als iets niet fijn voelt? En hoe herken je dat een ander een grens aangeeft?
4. Maak het onderdeel van het dagelijks leven
Een scène in een film, een verliefdheid in de klas of een vraag voor het slapengaan kan een mooi aanknopingspunt zijn om thuis te praten over liefde en intimiteit. Juist die korte, open gesprekken maken het verschil.
Zelfverzekerd opgroeien
Als ouder wil je dat je kind veilig en zelfverzekerd opgroeit. Dat het sociale contacten en relaties kan aangaan vanuit vertrouwen in zichzelf. Dat het weet: mijn lichaam is van mij, mijn grenzen doen ertoe.
Voor kinderen en jongeren met een visuele beperking kan jouw uitleg en openheid het verschil maken tussen onzeker zoeken en met zelfvertrouwen eigen keuzes maken. Door het gesprek gaande te houden en situaties concreet te maken, geef je je kind iets blijvends mee: kennis, weerbaarheid en het vertrouwen dat thuis alles besproken mag worden zonder oordeel.
Heb je nog vragen?
We helpen je graag verder! Onze expertisegroep Relaties, Intimiteit en Seksualiteit staat klaar om met je mee te denken.
