Verlichting voor slechtziende kinderen en jongeren: tips voor thuis en op school

Goede verlichting kan een groot verschil maken voor kinderen en jongeren die slechtziend zijn. Met het juiste licht wordt lezen, leren, spelen of hobby’s doen vaak makkelijker en minder vermoeiend. Ook kan goede verlichting helpen om details beter te zien en meer plezier te houden in dagelijkse activiteiten.

Slechtziende kinderen en jongeren moeten vaak extra inspanning leveren om informatie te zien en te verwerken. Daardoor kosten dagelijkse activiteiten zoals lezen, schrijven, knutselen, gamen, een spelletje spelen of werken op een laptop meestal meer energie dan bij leeftijdsgenoten zonder visuele beperking.

Goede verlichting kan helpen om details, kleuren en contrasten beter te zien. Hierdoor kost kijken vaak minder moeite. Dat kan ervoor zorgen dat een kind zich langer kan concentreren, minder snel vermoeid raakt en meer plezier houdt in schoolwerk, hobby’s en andere dagelijkse activiteiten.

Veel slechtziende kinderen hebben meer licht nodig dan gemiddeld. Tegelijkertijd kunnen zij juist ook last hebben van fel licht, schitteringen of reflecties. Daarom is het belangrijk om verlichting af te stemmen op de persoonlijke behoeften van het kind.

Er bestaat geen lamp die voor ieder kind werkt. De juiste verlichting hangt af van de oogaandoening, de leeftijd en de activiteit.

Het ene kind ziet bijvoorbeeld prettiger met extra licht, terwijl een ander kind juist last heeft van fel licht of schitteringen. Ook kan de behoefte aan licht verschillen per activiteit. Zo kan er tijdens huiswerk maken meer licht nodig zijn dan tijdens ontspannen of hobby’s.

Daarom is het belangrijk om samen te kijken wat prettig werkt. Soms maakt een andere plek voor een lamp of een lamp met een andere lichtsterkte al een groot verschil.

Goede verlichting bestaat vaak uit een combinatie van basisverlichting en taakverlichting. Basisverlichting zorgt voor een gelijkmatig verlichte ruimte. Taakverlichting geeft extra licht op de plek waar een kind leest, huiswerk maakt of een hobby uitvoert.

Met kleine aanpassingen kun je thuis vaak al veel verschil maken:

• Gebruik meerdere lampen in de kamer in plaats van één felle plafondlamp. Zo verspreid je het licht gelijkmatig over de ruimte.

• Zorg voor voldoende basisverlichting, zodat er zo min mogelijk donkere hoeken en sterke schaduwen ontstaan.

• Zorg dat licht goed op bijvoorbeeld het bureau, boek of spel schijnt en niet rechtstreeks in de ogen van je kind.

• Kies ledlampen van goede kwaliteit die niet flikkeren.

• Probeer verschillende lichtsterktes uit en kijk samen bij welk licht je kind het prettigst ziet.

• Vermijd storende reflecties van licht, bijvoorbeeld op beeldschermen, glanzende tafels of gelamineerde schoolbladen.

• Gebruik gordijnen, jaloezieën of zonwering als fel zonlicht verblindt of hinderlijke schitteringen veroorzaakt.

Kinderen en jongeren met een visuele beperking hebben vaak baat bij extra verlichting op plekken waar zij activiteiten doen. Denk bijvoorbeeld aan:

• lezen van boeken en schoolwerk;

• huiswerk maken;

• tekenen, kleuren, knutselen;

• bouwen;

• spelen met speelgoed;

• bladmuziek lezen;

• puzzelen of bordspellen spelen;

• gamen op een tablet, laptop of spelcomputer.

Een verstelbare bureaulamp of leeslamp kan hierbij helpen om het licht precies daar te richten waar het nodig is. We noemen dit ook wel taakverlichting. Het is wel belangrijk dat het licht op het werkvlak schijnt en niet rechtstreeks in de ogen van het kind. Ook voorkomt een goed geplaatste lamp dat er schaduwen ontstaan op het werkvlak.

Ook op school speelt verlichting een belangrijke rol. Een kind moet het bord, boeken, werkbladen en digitale lesmaterialen goed kunnen zien.

Het kan bijvoorbeeld helpen om:

• een plek in de klas te kiezen zonder hinderlijk tegenlicht;

• extra verlichting op of boven de schooltafel te gebruiken;

• rekening te houden met reflecties op het digibord of beeldschermen;

• gebruik te maken van verstelbare zonwering als fel daglicht voor problemen zorgt.

Een aob'er (ambulant onderwijskundig begeleider) van Visio kan de school van je kind adviseren over passende verlichting en andere aanpassingen in de klas. Samen wordt gekeken wat nodig is om het kijken, leren en concentreren zo prettig mogelijk te maken.