Over energie, balans en lief zijn voor jezelf

Leven met een visuele beperking vraagt veel. Dingen die voor anderen vanzelf gaan, kosten vaak extra tijd, extra aandacht en extra energie. Een boodschap doen, reizen, een dagje weg of zelfs een afspraak plannen kan meer van je vragen dan je misschien laat merken. Tegelijk ziet Nicky Kolthof, maatschappelijk werker bij Visio, ook iets anders: “mensen met een visuele beperking zijn vaak sterk, creatief en oplossingsgericht. Ze zoeken manieren om hun leven zo prettig mogelijk in te richten. Er zijn mogelijkheden, er zijn hulpmiddelen, en vooral: er zijn kansen om goed voor jezelf te zorgen.” 

Welke vormen van zelfzorg het meest effectief voor iemand is, is persoonlijk.  Nicky: “Wat het effectief maakt is dat het iets is wat mensen nodig hebben. Het hebben van een visuele beperking kost sowieso veel energie. Dingen die voor een ander vanzelfsprekend zijn als boodschappen doen, een klusje in huis. Kunnen van iemand met een visuele beperking nog veel meer vragen. Daarom is het extra belangrijk dingen te doen waar je van uitrust en die je batterij weer opladen. Voor veel mensen helpt het als dit iets is waar geen of weinig zicht voor nodig is, bijvoorbeeld het luisteren naar een boek of muziek. Ook het doen van leuke dingen en sociale contacten zijn erg belangrijk.”  

Nicky vindt zelfzorg: rust en opladen, leuke dingen doen en een gezonde leefstijl. “Het kan dus ook juist betekenen om momenten streng voor jezelf te zijn, door bijvoorbeeld wel te gaan sporten terwijl je geen zin hebt of wel een voedzame maaltijd te organiseren in plaats van een vette hap. Zorg voor een goede basis waar je met momenten van af kan wijken. Soms betekent het ook dat je jezelf een zetje geeft. Als je een keer echt moe bent na slecht slapen of echt ziek bent, dan moet je natuurlijk juist niet gaan sporten. Maar als je elke keer een reden hebt om niet te sporten moet je wat strenger zijn om wel te gaan. Het gaat om de juiste balans”.  

Veel mensen verliezen energie zonder het meteen door te hebben. Ze voelen pas dat ze moe, gespannen of prikkelbaar zijn als ze eigenlijk al te ver zijn gegaan. Nicky “Leer jezelf aan welke kleine signalen er zijn waaraan je kan merken dat je vermoeid raakt, zoals hoofdpijn, dingen die sneller misgaan en kortaf reageren. Er zijn ook mensen die de neiging hebben iets wat ze erg leuk vinden niet meer te doen omdat ze daar vermoeid van raken. Je schiet dan als het ware de andere kant op. Als je iets echt erg leuk vindt, kan je best eens over je grenzen gaan. Zolang je het daarna maar opvang. Het wordt pas een probleem als je constant je grenzen over gaat. Dan herstel je niet meer.” 

Tip van Nicky: “Als je heel graag naar een concert gaat, maar je weet dat je daarna 2 dagen bij moet komen. Plan dan die 2 dagen erna rust in. Dan heb je meteen je balans weer terug.”  

Begin klein en haalbaar 

Iedereen kan op een toegankelijke manier beginnen met het herstellen van de energiebalans. “Zet kleine stappen. Laat perfectie niet de vijand zijn van het goede”, zegt Nicky. “Je kan met 1 stap beginnen. Zoek een voor jou haalbare stap uit, zoals twee keer per week gaan sporten, of elke dag fruit gaan eten. Dit kan je steeds verder uit bouwen.”  

Een paar tips: 

• Plan één of meer momenten op je dag in om even bij jezelf in te checken. Voel hoe je je voelt en vraag jezelf wat je nodig hebt. Zet bijvoorbeeld een alarm in je telefoon ter herinnering.   

• Plan kleine pauzes in op een dag om even tot rust te komen. Ga een paar minuten liggen of zitten. Sluit je ogen. Concentreer je op je ademhaling en ontspan je spieren.  

• In drukke periodes heb je meer dingen nodig die je opladen. Maak hier dan echt een prioriteit van. Plan momenten van rust of juist leuke dingen in. 

Kansen 

Het leven vraagt meer van mensen met een visuele beperking. Dingen kosten meer energie. Kijk goed naar mogelijkheden om je energie te sparen. Mensen met een visuele beperking kunnen de neiging hebben wat ze zelf kunnen ook zelf te willen doen. Natuurlijk is dit een goed streven maar niet ten alle tijde.  Vaak zijn er mensen die je willen helpen maar niet goed weten hoe. Vraag hulp aan mensen.  Nicky geeft als voorbeeld: “op Schiphol kun je gebruikmaken van reizigersbegeleiding. Het gebruik hiervan kan ervoor zorgen dat je wel op reis kan met voldoende energie om ook nog te genieten van je reis.” Ook tijdens een dagje uit zijn er vaak rustplekken en mogelijkheden om pauzes te nemen. Naar buiten gaan is en blijft belangrijk, ook bij een visuele beperking, want zon op je huid helpt bij vitamine D aanmaak, frisse lucht doet goed en een vast dag- en nachtritme ondersteunt beter slapen. Ook als je het zonlicht niet ziet, voelt je lichaam het wel.