Last van donker of fel licht bij slechtziendheid: ontdek wat er mogelijk is

De lamp boven de tafel brandt, maar lezen lukt steeds minder goed. Na een paar uur werken achter je beeldscherm ben je oververmoeid. Of je gaat bij een verjaardag eerder naar huis terwijl het nog gezellig is, omdat je voor het donker thuis wilt zijn.

Fel licht, schemer en donker kunnen ongemerkt veel invloed hebben op het dagelijks leven van mensen die minder zien. Toch blijven veel van hen daar lang mee rondlopen. Vivianne Drijver, ergotherapeut bij Visio Revalidatie & Advies Eindhoven, ziet dat bijna dagelijks: "Mensen denken vaak: ik moet hier maar mee leren leven. Zonde, want er is vaak verrassend veel mogelijk met kleine aanpassingen.”

Licht heeft meer invloed dan je denkt

Voor de meeste mensen is verlichting iets waar je nauwelijks bij stilstaat. Totdat zien minder vanzelfsprekend wordt. Dan merk je hoeveel verschil goed licht kan maken.

"Licht heb je nodig om te kunnen zien. Naarmate je ouder wordt, heb je bovendien steeds meer licht nodig. Bij veel oogaandoeningen heeft licht veel invloed op wat je wel en niet ziet," vertelt Vivianne.

Sommige slechtziende mensen zijn juist extra gevoelig voor licht (lichtschuwheid of fotofobie). Fel zonlicht, lampen of beeldschermen kunnen daardoor klachten geven. Ook moeite met zien bij schemer en donker kunnen het dagelijks leven lastiger maken.

Vivianne ziet dat mensen zich daardoor vaak ongemerkt aanpassen. Ze blijven binnen, stoppen met hobby’s die niet meer lukken of ze plannen hun dag zo dat ze voor het donker weer thuis zijn. "Soms hebben mensen zelf niet eens door hoeveel ze zijn gaan vermijden, totdat we daar samen over praten."

Ontdek wat jou kan helpen

Veel mensen wachten lang voordat ze hulp zoeken. Ze denken dat hun klachten erbij horen, dat het niet beter kan worden of ze willen zich niet aanstellen. Vivianne moedigt mensen juist aan om eerder te onderzoeken wat er mogelijk is.

"Vraag jezelf eens af: zijn er dingen die ik niet meer doe, omdat ik het niet goed zie? En ben ik daar eigenlijk wel blij mee?", zegt Vivianne. "Als je merkt dat je dingen laat vanwege je zicht, kan het helpen om samen met iemand anders te kijken welke mogelijkheden er zijn." Die oplossingen hoeven niet altijd duur of ingewikkeld te zijn. Vivianne: “Soms maakt een lamp met een kap die de lichtbron afschermt of een lamp die indirect licht geeft al veel verschil.”

Wanneer kan Visio iets voor je betekenen?

Merk je dat zichtproblemen door fel licht, schemer of het donker je dagelijks leven beïnvloeden? Dan kun je bij Visio terecht voor advies, training of praktische oplossingen. Samen kijken we hoe je zo prettig mogelijk kunt blijven doen wat voor jou belangrijk is.

Licht beïnvloedt namelijk niet alleen wat je ziet, maar ook hoeveel inspanning iets kost. Vivianne ziet in haar werk regelmatig dat mensen ongemerkt veel energie verbruiken om toch alles te blijven doen zoals ze gewend waren. "Bij slechtziende mensen zie ik vaak enorme vermoeidheid. Ze doen alles nog met dat kleine beetje zicht dat ze hebben." vertelt Vivianne. "Daarom kijken we niet alleen naar de juiste aanpassingen in verlichting, maar ook naar manieren om slimmer met je energie om te gaan."

Samen onderzoeken wat jij nodig hebt

Vivianne legt uit: "Als je voor het eerst bij Visio komt, beginnen we altijd met een intakegesprek. Daar luisteren we vooral naar jouw verhaal. Waar loop je tegenaan? Wanneer heb je last van licht of het donker? Wat wil je graag blijven doen?"

Daarna volgt een visueel functieonderzoek. Daarin onderzoekt een orthoptist hoe jouw ogen en zicht functioneren. Als licht een belangrijke rol speelt bij jouw klachten en je wilt hier meer over weten, volgt vaak ook een lichtonderzoek met een ergotherapeut.

"Iedereen ervaart licht anders. Tijdens zo'n lichtonderzoek gaan we stap voor stap uitproberen wat verschillende soorten verlichting met jouw zicht doen", vertelt Vivianne. "We kijken bijvoorbeeld naar de hoeveelheid licht, de lichtkleur en of direct of indirect licht prettiger is. Maar minstens zo belangrijk is het gesprek. Ik stel veel vragen, omdat ik precies wil begrijpen wanneer jij ergens last van hebt. Is dat buiten? Achter de computer? Tijdens het koken? Of juist als je van donker naar licht loopt? Pas als we dat weten, kunnen we goed adviseren."

Samen uitproberen wat voor jou werkt

"Het lichtonderzoek geeft ons veel informatie", vertelt Vivianne. "Maar meten is niet het doel. Het belangrijkste is dat jij er thuis iets aan hebt. Daarom vertalen we de uitkomsten altijd naar praktische adviezen voor jouw eigen situatie."

Daarna wordt gekeken wat daarbij kan helpen. Soms is dat een advies over verlichting, soms oefen je samen met een deskundige van Visio een dagelijkse handeling of een route die lastig is. Dat kan op een locatie van Visio, maar ook bij iemand thuis of zelfs op het werk. "Ik vraag mensen bijvoorbeeld om koffie te zetten of een maaltijd klaar te maken. Dan zie je meteen waar het lastig wordt. Juist op die plek puzzelen we samen om een praktische oplossing te vinden", vertelt Vivianne.

In het lichtlab van Visio kun je verschillende soorten verlichting uitproberen. Zo ontdek je welke lichtkleur, lichtsterkte of opstelling voor jou het prettigst werkt. Ook bij vragen over werken, beeldschermgebruik of verlichting op je werkplek denkt Visio mee.

"Hier krijg je de tijd om je verhaal te vertellen"

Dat mensen zich gehoord voelen, vindt Vivianne misschien wel het mooiste aan haar werk. Juist dat luisteren maakt volgens haar vaak het verschil. Waar een consult bij de oogarts begrijpelijkerwijs vaak kort is en vooral gericht is op de medische kant, is er bij Visio ruimte voor de vragen die in jouw dagelijks leven spelen.

"Bij Visio krijg je de tijd om je verhaal te vertellen. We nemen rustig door waar je tegenaan loopt en blijven doorvragen totdat duidelijk is wat jouw vraag eigenlijk is", legt Vivianne uit. "Veel mensen kennen Visio nog helemaal niet. Achteraf hoor ik vaak: had ik dit maar eerder geweten."

Je doet het zelf, maar niet alleen

Twijfel je of Visio iets voor jou kan betekenen? Dan heeft Vivianne nog één boodschap:

"Kom het gewoon eens zelf ervaren. Je vindt bij Visio veel kennis, maar vooral mensen die begrijpen waar je tegenaan loopt. We geven je adviezen en praktische tips, zodat je weer met vertrouwen verder kunt. Je doet het uiteindelijk zelf, maar je hoeft het niet alleen te doen."