Hoe kan je kind met een visuele beperking veilig op pad in het donker?

Je kind groeit, ontdekt en leert iedere dag bij. Ook in de herfst- en wintermaanden wil het kunnen blijven doen wat het leuk en belangrijk vindt: zelf naar school, naar de sportclub of naar een vriend(in). Voor slechtziende en blinde kinderen en jongeren kan de overgang naar de donkere maanden nieuwe vragen oproepen. Wat helpt jouw kind om zich veilig en vertrouwd te voelen onderweg? Welke route is het prettigst? Hoe kan jouw kind stap voor stap meer ervaring opdoen in het donker?

In dit artikel vertelt Monique Mul, ergotherapeut bij Visio, hoe je samen kunt kijken naar wat jouw kind nodig heeft om zich veilig en vertrouwd te voelen onderweg. Soms kunnen kleine aanpassingen of hulpmiddelen al veel verschil maken. Ook kunnen kinderen en jongeren bij Visio oefenen tijdens de training ‘Je weg vinden in het donker’

Oefenen met situaties die belangrijk zijn

Ieder kind is anders. Daarom sluiten we aan bij de dagelijkse praktijk van jouw kind. Misschien wil je kind leren om in de winter zelfstandig naar school te lopen. Of vraag je je af of fietsen in de schemering nog veilig is. Misschien is de route naar de sportclub lastig door donkere stukken, obstakels of druk verkeer.

Tijdens de training "Je weg vinden in het donker" oefenen we met situaties die voor jouw kind belangrijk zijn. Monique: “Samen onderzoeken we wat goed gaat, waar uitdagingen liggen en welke oplossingen kunnen helpen. Zo bouwen kinderen stap voor stap meer vertrouwen op. We kunnen bijvoorbeeld advies geven over of het veilig is dat een jongere in de schemering of in het donker op de fiets stapt.”

Het gaat daarbij niet om één oplossing die voor ieder kind werkt. Samen kijken we wat past bij jouw kind en welke manier van reizen of bewegen het beste aansluit bij zijn of haar mogelijkheden.

Taststok als hulpmiddel in het donker

Sommige kinderen gebruiken overdag geen blindegeleidestok, maar merken dat een stok in het donker wel prettig kan zijn.

Een taststok helpt bijvoorbeeld om stoepranden, obstakels en veranderingen in de ondergrond op tijd op te merken. Ook geeft de omgeving belangrijke informatie. Zo kan je kind horen of het langs een open ruimte loopt of juist langs een muur of schutting.

Daardoor hoeft het zicht niet alles op te vangen. Andere zintuigen, zoals horen en voelen, gaan meer ondersteunen. Dat geeft vaak meer rust en zekerheid onderweg.

Onze ergotherapeuten begeleiden kinderen hierbij op een manier die past bij hun leeftijd, mogelijkheden en wensen. Monique: “Die stok voelt voor jou waar de stoeprand is en beschermt je tegen botsen. Daarbij geeft de stok informatie over de ondergrond waar je op loopt en wat er naast je is, zoals een heg, gras of een schutting. Door de echo van de stok kun je bijvoorbeeld horen of je onder een overkapping loopt of in een smalle steeg. Dit helpt je om te weten waar je bent.”

Andere hulpmiddelen voor beter zien in het donker

Niet ieder kind voelt zich prettig bij een blindegeleidestok of taststok. Dan kijken we samen naar andere mogelijkheden, zegt Monique. “Kinderen kunnen oefenen met verschillende soorten zaklampen of andere hulpmiddelen die helpen om beter zicht te krijgen in het donker. Dat is voor veel jongeren laagdrempeliger.”

Ook thuis kun je soms met praktische aanpassingen al verschil maken. Denk bijvoorbeeld aan extra verlichting bij de voordeur, op het tuinpad of rondom de fietsenstalling.

Jouw rol als ouder is onmisbaar

Als ouder ken je je kind het beste. Je ziet waar het tegenaan loopt, maar ook waar het juist in groeit.

Misschien herken je de vraag: hoeveel ruimte geef ik mijn kind om zelf te ontdekken, en wanneer grijp ik in? Dat is vaak een lastige balans. Zeker als je niet goed weet wat je kind in het donker kan zien en wat een goede manier is om nieuwe situaties te oefenen.

Samen oefenen kan helpen. Maak bijvoorbeeld eens een wandeling in de avond. Oefen met oversteken op een rustige plek of maak samen een reis met het openbaar vervoer. Door verschillende situaties mee te maken, leert je kind stap voor stap hoe het zich veilig kan bewegen en wat voor hem of haar prettig werkt.

Je hoeft daarbij niet alles zelf uit te zoeken. We denken graag met je mee over wat past bij jouw kind en jullie gezin.

Samen kijken naar wat mogelijk is

Of het nu gaat om zelfstandig naar school gaan, veilig fietsen of met meer vertrouwen door de buurt lopen: er is niet één oplossing die voor ieder kind werkt. Samen ontdek je wat jouw kind nodig heeft om ook in de donkere maanden zijn weg te vinden.

Monique benadrukt dat de rol van ouders en verzorgers belangrijk is in dit proces. “Als ouder ken je jouw kind het best.” Ze raadt aan om bijvoorbeeld samen ’s avonds te gaan wandelen. “Laat ze, op een veilige manier, zoveel mogelijk situaties meemaken in het verkeer. Laat ze bijvoorbeeld ervaring opdoen met oversteken of neem een keer het openbaar vervoer.”

Ze begrijpt het dilemma voor ouders tussen loslaten en beschermen. “Ieder kind heeft een andere benadering nodig. Daar denken wij graag over mee.”

Meer informatie

Wil je meer weten over veilig fietsen of op pad gaan in het donker? Neem dan een kijkje op het Visio Kennisportaal:

• Je slechtziende kind veilig op de fiets, tips en adviezen

• Fietsen in het donker, dit is goede verlichting

• Op pad in het donker als je slechtziend bent