“Hey Meta, kijken”: drie ervaringen met de Meta-bril

De Meta-bril is regelmatig in het nieuws. De slimme camerabril biedt nieuwe mogelijkheden, maar roept ook vragen op over privacy en veiligheid. Visio onderzoekt daarom zorgvuldig welke rol camerabrillen kunnen spelen voor mensen met een visuele beperking. Ondertussen ervaren gebruikers al wat de bril in hun dagelijks leven kan betekenen.

Voor Marina, Alice en Richard is de belangrijkste opbrengst duidelijk: ze kunnen meer zelf doen. Ze begrijpen de zorgen over privacy, maar vragen ook aandacht voor de waarde van de bril als hulpmiddel.

“De kleine dingen worden makkelijker”

Marina (21) moest eerst wennen aan haar Meta-bril. In het begin vergat hem soms op te zetten. Toen ze de bril vaker ging gebruiken, ontdekte ze steeds meer mogelijkheden. Omdat Marina blind is, helpen juist alledaagse functies haar om dingen zelfstandig te doen.

Ze gebruikt de bril bijvoorbeeld bij het koken, om kleding uit te zoeken, de was te sorteren en producten in de koelkast te herkennen. “Buiten gebruikt ze de app OOrion om obstakels en huisnummers te vinden. “Ik ben nog aan het ontdekken welke vragen en opdrachten het beste voor mij werken.”

Handen vrij maakt het verschil

Veel functies van de Meta-bril zijn ook beschikbaar via apps op een smartphone. Toch ervaren de drie gebruikers een duidelijk verschil. Bij een telefoon moet je de camera precies op een voorwerp of tekst richten. Zonder zicht kan dat lastig zijn. De camera van de bril kijkt mee in de richting waarin de gebruiker het hoofd beweegt. Ook blijven de handen vrij voor bijvoorbeeld een taststok, tas, kledingstuk of brief.

Alice (59) merkt dat voordeel bij allerlei dagelijkse taken. De bril herkent de kleur van kleding, leest het programma van de wasmachine voor en controleert de houdbaarheidsdatum van producten. Ook laat Alice brieven en menukaarten voorlezen. “Voor mij is het geen leuke gadget, maar echt een hulpmiddel.”

Zelf op pad en samen eropuit

Richard (57) gebruikt zijn Meta-bril bijna dagelijks. Hij laat teksten voorlezen en zijn omgeving beschrijven. Ook luistert hij via de luidsprekers in de pootjes van de bril naar muziek, boeken en video’s. Daardoor hoeft hij geen oortjes te dragen en blijft hij geluiden om zich heen horen.

Voor oriëntatie gebruikt Richard de bril met OOrion. De app geeft geluidssignalen en beschrijft obstakels op zijn route. Zo kreeg hij een waarschuwing voor een fiets en een reclamebord. De bril vervangt zijn taststok niet. “Er is soms wat vertraging. Daarom blijf ik naast de bril mijn taststok gebruiken.”

Ook in een museum geeft de bril hem meer zelfstandigheid. “Ik laat de bril dingen beschrijven en informatie voorlezen. Dan hoeft mijn vrouw dat niet allemaal te doen en kunnen we op onze eigen manieren rondkijken.”

Iedereen gebruikt de bril anders

De ervaringen laten zien dat er niet één vaste toepassing is. Marina gebruikt de bril vooral bij praktische handelingen thuis en om buiten informatie te vinden. Alice waardeert vooral de eenvoudige bediening en haar vrije handen. Richard gebruikt de bril veel voor oriëntatie en tijdens uitstapjes. Welke meerwaarde de bril heeft, hangt dus af van de persoonlijke hulpvraag, voorkeuren en situatie.

Privacy: terechte zorgen

Ondanks de voordelen van de bril zijn er terechte zorgen over privacy. Een omstander kan niet altijd goed zien of de camera van de bril aanstaat en weet niet wat er met beelden gebeurt. De gebruikers herkennen die zorgen. Tegelijkertijd weegt de zelfstandigheid die de bril hun geeft voor hen zwaarder.

Marina heeft zelf ervaren hoe ongemakkelijk het kan zijn als iemand met een camerabril je zonder toestemming lijkt te filmen. Daarom vindt ze dat de bril niet overal gebruikt moet worden. Met een button wil ze duidelijk maken dat ze de bril vanwege haar visuele beperking draagt.

Ook Alice wil dat beter zichtbaar wordt wanneer iemand de bril als hulpmiddel gebruikt. Als zij de bril wil gebruiken om iemand te beschrijven, vraagt ze die persoon eerst om toestemming. Richard gebruikt de bril vooral voor navigatie, oriëntatie en het voorlezen van informatie. Functies waarmee beelden via sociale media kunnen worden gedeeld, heeft hij uitgeschakeld.

De gebruikers willen de privacydiscussie dus niet opzijschuiven. Ze vragen wel om daarin ook de betekenis van de bril voor mensen met een visuele beperking mee te wegen.

Waar staat Visio?

Visio ziet mogelijkheden voor camerabrillen voor mensen met een visuele beperking. Onderzoek vanuit het VisioLab en een pilot binnen het onderwijs geven positieve eerste signalen. Tegelijkertijd zijn er vragen over onder meer privacy, informatieveiligheid, ondersteuning, financiering en juridische en technische voorwaarden. Visio ondersteunt het standpunt van de Oogvereniging dat de bril niet verboden, maar juist beter gereguleerd moet worden.

Daarom onderzoekt Visio óf en hoe de Meta-bril verantwoord binnen de dienstverlening kan worden ingezet. We zijn opzoek naar passende randvoorwaarden en spelregels waar aan voldaan moet worden. De hulpvraag van de cliënt of leerling blijft daarbij leidend. De Meta-bril is één van de mogelijke oplossingen en wordt afgewogen tegen andere hulpmiddelen en vormen van ondersteuning.

Meer zelf kunnen doen

De kracht van de Meta-bril zit voor deze gebruikers vooral in kleine, dagelijkse momenten: zelf kleding uitzoeken, een winkel vinden of informatie zelfstandig meekrijgen. De bril werkt nog niet in elke situatie even goed en ook privacy vraagt blijvende aandacht. Toch maakt hun ervaring duidelijk: de Meta-bril helpt hen om zelfstandiger te leven.