Goede verlichting bij slechtziendheid: waar let je op?

Goede verlichting maakt een groot verschil als je slechtziend bent. Met het juiste licht kun je vaak makkelijker lezen, koken, hobby’s doen en je veilig door huis bewegen. Veel mensen merken dat ze hierdoor minder vermoeid raken en meer zelf kunnen doen.

Toch is goede verlichting voor iedereen anders. De één heeft veel licht nodig om te lezen, terwijl de ander juist last heeft van fel licht of schitteringen. Op deze pagina lees je waar goede verlichting aan moet voldoen, welke lampen geschikt zijn en wat je zelf kunt doen om je huis prettiger te verlichten.

Waarom verlichting belangrijk is bij slechtziendheid

Bij slechtziendheid komt er minder of andere visuele informatie binnen. Goed licht kan je helpen om contrasten beter te zien, details makkelijker te herkennen en activiteiten langer vol te houden.

Misschien herken je één of meer van deze situaties:

• Je hebt moeite met lezen bij schemerlicht.

• Je ziet het verschil tussen een voorwerp en de achtergrond minder goed.

• Je struikelt sneller over drempels of losse spullen.

• Je raakt sneller vermoeid tijdens handwerk, koken of administratie.

• Je hebt last van tegenlicht of schittering.

In al deze situaties kan passende verlichting helpen. Soms zijn kleine aanpassingen al voldoende, zoals een betere leeslamp, extra verlichting op een donkere plek of het verplaatsen van een lamp.

Waar moet goede verlichting voor slechtziende mensen aan voldoen?

Goede verlichting gaat over meer dan alleen de felheid van een lamp. Het gaat ook om de juiste hoeveelheid licht, een prettige verdeling en verlichting die past bij wat jij wilt doen.

Voldoende licht zonder verblinding

Veel mensen met een visuele beperking hebben meer licht nodig dan gemiddeld. Tegelijkertijd kan fel of direct licht juist hinder geven. 

Let daarom op: 

• Zorg voor voldoende helder licht, maar voorkom dat het licht te fel of verblindend is.

• Voorkom dat je vanuit welke positie dan ook direct in de lichtbron kijkt, bijvoorbeeld staand, zittend of aan de andere kant van de kamer.

• Gebruik lampenkappen of armaturen die het licht verspreiden. Bij taakverlichting is het juist belangrijk dat het licht gericht is en niet onnodig naar andere kanten uitstraalt.

• Vermijd glanzende oppervlakken die licht reflecteren.

• Gebruik zonwering als je last hebt van fel daglicht. Als het invallende licht nog steeds hinder geeft, kan ook helderheidswering helpen.

Tip: Een leeslamp die op je boek schijnt, maar niet in je ogen, geeft vaak meer comfort dan een felle plafond lamp

Goede lichtverdeling in huis

Grote verschillen tussen lichte en donkere plekken kunnen het kijken moeilijker maken. Zorg daarom voor een goede basisverlichting die de ruimte zo gelijkmatig mogelijk verlicht. Ook is het prettig als de overgang tussen verschillende ruimtes niet te groot is.

Denk bijvoorbeeld aan:

• voldoende licht in de hal en op de trap;

• goede verlichting in de badkamer;

• voldoende licht bij kasten en opbergruimtes.

Daarnaast kun je taakverlichting gebruiken. Dit is extra licht op de plek waar je iets doet, zoals lezen, koken of handwerken. Zo heb je bij het aanrecht, de eettafel of je favoriete leesplek meer licht nodig dan voor de rest van de ruimte.

Ook kleine verschillen kunnen hinder geven. Een voorbeeld is een felverlicht tv-scherm in een donkere kamer. Zorg daarom ook rondom een beeldscherm voor voldoende licht.

Een goed verlichte woning helpt om makkelijker je weg te vinden en dagelijkse handelingen zelfstandig uit te voeren.

De juiste lichtkleur (daglichtwit)

Veel mensen met een visueel beperking vinden neutraal wit of daglichtwit licht prettig. Dit licht kan helpen om kleuren en contrasten duidelijker zichtbaar te maken dan warm geel licht.

Een kleurtemperatuur tussen ongeveer 4000K en 6500K kan geschikt zijn, afhankelijk van je voorkeur en de activiteit.

Bijvoorbeeld:

• helder wit licht bij lezen of administratie;

• iets zachter licht in de avond;

• aangepast licht bij hobby’s of handwerk.

Er bestaat geen ideale lichtkleur voor iedereen. Het belangrijkste is dat je ontdekt welk licht voor jou prettig werkt.

Aanpasbare verlichting voor elke situatie

Je behoefte aan licht verandert gedurende de dag en in verschillende seizoenen. Daarom is verlichting die je kunt dimmen of aanpassen belangrijk. Zo kun je de hoeveelheid licht aanpassen aan het moment. Ook voorkom je zo een groot verschil tussen het licht binnen en buiten. Als het buiten donker is, zorgt dit voor een rustigere overgang.

Bij lezen of koken heb je vaak helder en gericht licht nodig. In de avond kan zachter licht juist prettiger zijn. Op donkere dagen heb je soms extra licht nodig. Ook bij verschillende activiteiten kan een andere hoeveelheid licht prettig zijn. Met verlichting die je kunt aanpassen, kies je eenvoudig het licht dat je op dat moment nodig hebt.

Let ook op de omgeving. De kleur van muren en vloeren heeft invloed op hoe het licht zich door een ruimte verspreidt. Lichte kleuren weerkaatsen meer licht. Donkere kleuren houden juist meer licht tegen. Kies ook voor ledlampen van goede kwaliteit die weinig of niet flikkeren. Sommige ledlampen flikkeren heel snel. Je ziet dit meestal niet, maar het kan wel vermoeiend zijn voor je ogen.

Tip: controleer met de camera van je telefoon of een ledlamp mogelijk flikkert. Richt de camera op de lamp. Zie je een golvend of bewegend patroon, dan kan dit wijzen op flikkering.

Praktische tips voor beter licht in huis

• Gebruik meerdere lampen in plaats van één felle lamp.

• Zorg dat licht niet rechtstreeks in je ogen schijnt.

• Plaats een leeslamp schuin van opzij.

• Gebruik contrasten, zoals een donker bord op een lichte tafel.

• Vermijd glanzende oppervlakken die veel licht reflecteren.

• Gebruik zonwering als je last hebt van fel daglicht.

• Gebruik lichte muren en gordijnen om licht beter te verspreiden.

• Zet een leeslamp links als je rechtshandig bent, en rechts als je linkshandig bent.

• Geef spullen een vaste plek, zodat je minder hoeft te zoeken.

• Plaats markeringen of contrastkleuren op belangrijke plekken.

• Voorkom schaduwen op je werkblad.

• Test verschillende lichtsterktes en lichtkleuren.

Beste soorten verlichting voor slechtziende mensen

Leeslampen voor slechtziende mensen

Een goede leeslamp richt het licht precies op het leesmateriaal. Kies bij voorkeur een lamp met een verstelbare arm die voldoende licht geeft zonder te verblinden.

Handig voor:

• boeken en kranten lezen;

• puzzelen;

• handwerken;

• administratie.

Daglichtlampen, LED-verlichting en instelbare lampen

De juiste lichtbron kan veel verschil maken. Moderne LED-lampen geven veel licht, gaan lang mee en zijn energiezuinig. Er zijn ook lampen waarvan je de lichtsterkte en lichtkleur kunt aanpassen.

Een daglichtlamp geeft wit licht dat lijkt op natuurlijk daglicht. Sommige mensen met een visuele beperking ervaren hierdoor meer contrast en kunnen details beter onderscheiden. Welke verlichting prettig is, verschilt per persoon. Let daarom bijvoorbeeld op:

• de hoeveelheid licht;

• de kleur van het licht;

• of je last hebt van schittering.

Tip: Kijk eerst of het vervangen van alleen de lichtbron helpt. Je hoeft niet altijd een nieuwe lamp aan te schaffen. Een andere LED-lamp met meer licht of een andere lichtkleur kan soms al een groot verschil maken.

Vergrootlampen en loepen met verlichting

Bij kleine details kan een handloep met verlichting, staande loep of vergrootlamp helpen. Deze hulpmiddelen combineren vergroting met gericht licht.

Een vergrootlamp of loep met verlichting kan bijvoorbeeld handig zijn bij:

• het lezen van etiketten of verpakkingen;

• het bekijken van medicijnen;

• handwerken of andere hobby’s;

• het lezen van kleine letters.

Niet iedereen heeft baat bij vergroting; dat hangt af van de oogaandoening en persoonlijke voorkeur.

Functionele verlichting in huis

Gerichte verlichting of taakverlichting helpt bij dagelijkse taken. Sommige plekken in huis vragen om extra aandacht.

Denk aan:

• Keuken. Zorg voor goed, afgeschermd licht onder de keukenkastjes of boven het werkblad. Zo voorkom je dat je in de lamp kijkt of last hebt van reflecties op het werkblad.

• Trap. Heldere trapverlichting of extra licht met een bewegingssensor.

• Badkamer. Goed licht bij de spiegel en voldoende verlichting in de ruimte.

• Entree. Automatisch licht met sensor bij binnenkomst.

• Slaapkamer. Een goed bereikbare bedlamp

Slimme verlichting: lampen bedienen met app, afstandsbediening of stem

Slimme verlichting kan helpen om het licht in huis makkelijker aan te passen aan jouw situatie. Je bedient een lamp bijvoorbeeld met een app, afstandsbediening of je stem. Hierdoor hoef je niet altijd naar een lichtschakelaar te zoeken of in het donker door het huis te lopen.

Voor mensen met een visuele beperking kan slimme verlichting extra mogelijkheden bieden. Je kunt verlichting bijvoorbeeld automatisch laten aangaan wanneer je een ruimte binnenkomt of vaste lichtinstellingen maken voor verschillende activiteiten.

Voorbeelden van slimme verlichting in huis:

• Een lamp die automatisch aangaat in de hal als je thuiskomt.

• Extra verlichting bij de trap in de avond of nacht.

• Een vaste lichtinstelling voor lezen, koken of een hobby.

• Lampen die je met je stem kunt bedienen.

• Verschillende lichtstanden voor overdag en ’s avonds.

Slimme verlichting hoeft niet ingewikkeld te zijn. Je kunt klein beginnen, bijvoorbeeld met één slimme lamp op een plek waar je vaak extra licht nodig hebt. Vanuit daar ontdek je welke mogelijkheden bij jou passen.

Tip: Denk eerst na over wat je wilt bereiken. Wil je minder zoeken naar schakelaars? Meer veiligheid in huis? Of makkelijker het juiste licht kiezen voor een activiteit? Vanuit jouw dagelijkse situatie ontdek je welke oplossing het beste werkt.