3D‑producten van groot belang voor zelfstandigheid en zelfvertrouwen

Tijdens zijn opleiding aan de Pabo volgde Visio-leerkracht Yannick de minor Wetenschap & Technologie, waar hij samen met leerlingen in het regulier onderwijs een 3D-printer bouwde. Deze printer vormde ook de basis van zijn afstudeeronderzoek, waarin hij onderzocht wat leerlingen nodig hebben om zo zelfstandig mogelijk te kunnen 3D-printen. Dit project heeft zijn enthousiasme voor 3D-printen en technologie verder aangewakkerd. Inmiddels is Yannick leraar speciaal onderwijs op onze Visio school in Haren en projectleider innovatie en toegankelijk.

Bij Visio zoeken we elke dag naar manieren om leren en leven toegankelijker te maken. 3D‑printen helpt daarbij. Het maakt dingen tastbaar en dat geeft overzicht, inzicht en zelfvertrouwen. Yannick vertelt hoe dit werkt in de praktijk.

“Ik wil dat leerlingen zelf kunnen ontdekken”

“Na mijn studie ben ik bij Visio terechtgekomen, waar ik nog steeds met veel plezier werk”, vertelt Yannick. “Toen binnen het onderwijs gestart werd met 3D-printen, werd ik hierbij betrokken. Inmiddels houd ik mij breed bezig met technologie en toegankelijkheid.”

Inzet van 3D bij Visio

3D -printen maakt het mogelijk om objecten tastbaar te maken, zodat mensen met een visuele beperking deze door aanraking kunnen begrijpen en ervaren. Yannick geeft aan dat met 3D-projecten Visio producten ontwikkelt die soms specifiek en persoonlijk zijn. “Dit kan iets kleins zijn, zoals een tastbare verwijzer in de vorm van een chocoladereep, waarmee een leerling bijvoorbeeld zelfstandig kan herkennen waar zijn of haar kapstok is of welke stoel van hem of haar is. Hoewel dit soort toepassingen klein lijken, zijn ze groot belang voor de zelfstandigheid en het zelfvertrouwen van leerlingen.”

Daarnaast zetten we 3D-printen ook breder in bij Visio. “Zo ontwerpen en printen we mallen van kaarsen van de Martinitoren die zowel gebruikt worden binnen het onderwijs in Haren als op onze locatie Wonen & Dagbesteding in Vries. We proberen het zo te ontwerpen dat leerlingen en cliënten het zo zelfstandig mogelijk kunnen uitvoeren, bijvoorbeeld door het toevoegen van handvatten of slimme verbindingsstukken.”

Naast deze maatwerkoplossingen werkt het 3D team ook aan grotere, organisatiebrede projecten. Yannick geeft als voorbeeld de rekenbox, die onlangs is ingezet bij Visio. Ook zijn er al meerdere producten ontwikkeld en in gebruik binnen het onderwijs, zoals de braillebox. Deze combinatie van kleine, persoonlijke toepassingen en grotere schaalbare projecten vindt Yannick het werk binnen het 3D-team veelzijdig en impactvol maken.

Wat Yannick de meerwaarde vindt aan 3D-printen? “Dat het bijdraagt aan de belevingswereld en conceptvorming van onze leerlingen. Neem bijvoorbeeld een uitstapje naar de stad Groningen, waar de Martinitoren een bekend herkenningspunt is. Voor ziende leerlingen is het vrij vanzelfsprekend om zich hier een beeld bij te vormen, maar voor blinde en slechtziende leerlingen roept dit juist veel vragen op: wat is de Martinitoren precies, hoe ziet deze eruit en welke vormen heeft de toren?”

Om dit inzichtelijk te maken wordt een tastbaar model van de Martinitoren ontworpen en geprint. Yannick: “Door daar bijvoorbeeld een geprint poppetje op schaal naast te plaatsen, krijgen leerlingen niet alleen een gevoel bij de vorm, maar ook bij de grootte en verhoudingen van de toren. Ze ontdekken uit welke onderdelen de toren bestaat en hoe deze is opgebouwd.” Op deze manier werken we bij Visio actief aan conceptvorming. Leerlingen en cliënten krijgen een concreter en duidelijker gevoel van de wereld om hen heen. Dat is ook waarom Yannick 3D-printen zo waardevol vindt. “Het stelt ons in staat om snel en doelgericht aan te sluiten bij de leefwereld en ervaringen van onze leerlingen en cliënten.”

Van een idee naar iets dat echt helpt

Werken met 3D‑printen begint vaak met een vraag of een idee van iemand. Vanuit daar wordt overlegd welke stappen er genomen gaan worden om tot een goed en bruikbaar eindproduct te komen. Yannick: “We brengen eerst de wensen en behoeften in kaart. Vervolgens starten we met het ontwerpproces, waarna we het product testen met de doelgroep. Op basis van deze ervaringen passen we het ontwerp aan en verbeteren we het waar nodig. Als het ontwerp definitief is, gaan we over tot printen. Bij grotere oplages kiezen we er bewust voor om de productie uit te besteden aan externe bedrijven.”

Eén voorbeelden van wat we bij Visio met de 3D-printer hebben ontworpen is de mal voor de braillechocoladeletter. Met een chocolatier is de braillechocoladeletter gerealiseerd. Die letter wordt nu elk jaar uitgedeeld aan onder andere onze leerlingen die blind zijn.

Yannick geeft ook het niet-storen-bordje als voorbeeld. “Voorheen werd er vaak een papiertje op de deur geplakt met ‘niet storen’, maar hoe kun je dit lezen als je blind bent of niet het niveau hebt om te lezen? Hiervoor heb ik een plaatje gemaakt die op de deur wordt geplakt. Met een rood bord erop met niet storen, hiervoor zit in inschuifstuk dus wanneer deze ervoor zit kun je gewoon naar binnen. Wanneer je niet kan storen schuif je het blok eraf en kun je deze precies over de deurklink klikken, hierdoor kan iedereen (wat het niveau ook is) voelen dat je niet kan binnenkomen en kunnen zienden het bordje ook nog lezen. Dit werkt erg goed en hangt door onze hele school in Haren en is inmiddels ook gedeeld met onze andere scholen. “